PFAS-rechtszaak tegen de staat: waarom deze zaak cruciaal is voor mens, milieu en toekomstig werk

De Nederlandse Staat is voor de rechter gedaagd vanwege de aanhoudende PFAS-vervuiling. Het gaat om de eerste collectieve rechtszaak in Nederland waarin de nationale overheid verantwoordelijk wordt gehouden voor het onvoldoende beschermen van mens en milieu tegen deze schadelijke stoffen. De rechtszaak werd in 2024 gestart en de uitspraak wordt verwacht op 11 februari 2026.

Stichting de Natuur en Milieufederaties is een Erkend Goed Doel die zich inzetten voor mooie en duurzame provincies, zodat iedereen kan genieten van een mooie natuur en een duurzaam Nederland. 

Wie staan er achter deze rechtszaak?

De zaak is aangespannen door Knoops’ Advocaten, namens elf organisaties. Daaronder vallen de Natuur- en Milieufederatie Zeeland, de Friese Milieufederatie, de Natuur- en Milieufederaties van Noord-Holland en de Natuur- en Milieufederatie van Zuid-Holland, Stichting Gezond Water, meerdere vakbonden en betrokken burgers.

Samen vertegenwoordigen zij zorgen die leven in de hele samenleving: over de kwaliteit van ons water, onze bodem, onze gezondheid en de toekomst van komende generaties.

Waarom wordt niet de industrie, maar de staat aangeklaagd?

Bedrijven zijn verantwoordelijk voor het produceren en lozen van PFAS, maar de overheid bepaalt de spelregels. De staat verleent vergunningen, stelt normen vast en is verantwoordelijk voor toezicht en handhaving. Volgens de eisers schendt de staat daarmee haar zorgplicht en het recht op een gezond leven, door PFAS-lozingen toe te staan terwijl de risico’s al decennia bekend zijn.

De organisaties benadrukken dat zij geen schadevergoeding eisen. Hun doel is bescherming: van mensen, natuur en ecosystemen. Het gaat om het afdwingen van beleid dat gezondheid en milieu daadwerkelijk vooropstelt.

Wat eisen de organisaties concreet?

De eisers vragen de rechter om vast te stellen dat de staat tekortschiet en om directe, structurele maatregelen af te dwingen. Het gaat onder meer om:

• Het stoppen met het verlenen van vergunningen voor PFAS-lozingen
• Het volledig in kaart brengen van bestaande PFAS-vervuiling
• Het starten met schoonmaak, sanering en aanvullend wetenschappelijk onderzoek

Volgens de genoemde organisaties is het onacceptabel dat bedrijven pas rond 2039 volledig aan Europese PFAS-verboden zouden hoeven voldoen, terwijl de schadelijke effecten nu al zichtbaar zijn.

PFAS: het asbest en lood van deze generatie

PFAS (poly- en perfluoralkylstoffen) zijn chemische stoffen die water-, vet- en vuilafstotend zijn en worden gebruikt in onder meer anti-aanbaklagen, blusschuim, kleding en voedselverpakkingen. Ze staan ook bekend als ‘forever chemicals’, omdat ze nauwelijks afbreekbaar zijn.

Deze stoffen stapelen zich op in het menselijk lichaam en verdwijnen daar niet meer uit. Ze komen via voedsel, drinkwater, lucht en gebruiksvoorwerpen ons lichaam binnen en worden in verband gebracht met ernstige aandoeningen zoals kanker, verminderde vruchtbaarheid en immuunziekten. Uit onderzoek van het RIVM blijkt dat PFAS inmiddels overal in Nederland voorkomt: in grondwater, voedsel en in het bloed van mensen en dieren.

Waarom deze zaak verder reikt dan milieu alleen

De PFAS-kwestie raakt niet alleen natuur en gezondheid, maar ook de manier waarop we werken, produceren en verantwoordelijkheid nemen voor de lange termijn. Deze rechtszaak stelt een fundamentele vraag: wie beschermt het publieke belang als economische belangen botsen met gezondheid en duurzaamheid?

De uitspraak kan grote gevolgen hebben voor milieubeleid, vergunningverlening én de transitie naar werk dat bijdraagt aan een gezonde en toekomstbestendige samenleving.