Sociale huurwoningen extra geraakt door klimaatverandering

Drie van de vier woningen kampen met hittestress

Sociale huurwoningen worden harder geraakt door de gevolgen van klimaatverandering dan gemiddeld. Uit nieuw onderzoek van de Dutch Green Building Council (DGBC) en Climate Adaptation Services (CAS) blijkt dat maar liefst 75 procent van de corporatiewoningen bovengemiddeld veel te maken krijgt met hittestress.

Daarmee zijn bewoners van corporatiewoningen een van de kwetsbaarste groepen in de Nederlandse woningvoorraad.

Eerste grootschalige onderzoek naar klimaatrisico’s bij woningcorporaties

Het onderzoek, dat de titel ‘Effect van klimaatverandering op woningcorporaties’ draagt, is het eerste landelijke onderzoek naar de impact van klimaatverandering op corporatiewoningen. In totaal werden 830.000 woningen van 53 corporaties onderzocht op blootstelling aan hitte, droogte, wateroverlast en overstromingen.

Samen vertegenwoordigen deze woningen meer dan een derde van alle corporatiewoningen in Nederland en circa tien procent van de totale woningvoorraad.

Het rapport maakt onderscheid tussen blootstelling en kwetsbaarheid. Een woning kan bijvoorbeeld in een versteende wijk staan en daardoor sterk worden blootgesteld aan hitte, maar dankzij zonwering of slimme isolatie minder kwetsbaar zijn.

In dit eerste deel van het onderzoek is de mate van blootstelling in kaart gebracht; de daadwerkelijke kwetsbaarheid volgt zodra corporaties hun woningkenmerken hebben geanalyseerd.

De resultaten worden vandaag officieel overhandigd aan Liesbeth Spies (LinkedIn), voorzitter van brancheorganisatie Aedes, tijdens de Klimaattop Gebouwde Omgeving in de Jaarbeurs Utrecht.

Hitte is grootste bedreiging

De cijfers laten weinig aan de verbeelding over.

• 75% van de onderzochte corporatiewoningen heeft een middelhoge of hoge blootstelling aan hittestress, tegenover 55% van de gemiddelde Nederlandse woningvoorraad.
• Ook bij grondwateroverlast (37% versus 27%) en wateroverlast door hevige buien (33% versus 25%) scoren corporatiewoningen ongunstiger.
• Funderingsproblemen spelen bij een kleiner deel (5% versus 3% landelijk), maar de schade kan per woning groot zijn.

Wat extra zorgelijk is: klimaatproblemen stapelen zich vaak op. In sommige buurten komt hitte samen met wateroverlast of droogte, waardoor de opgave complexer wordt.

Daarbij hebben huurders zelf weinig mogelijkheden om hun woning aan te passen. Ze beschikken zelden over de financiële middelen, en regelgeving rondom ‘zelf aangebrachte voorzieningen’ beperkt wat ze mogen doen.

Volgens DGBC is het daarom cruciaal dat woningcorporaties tijdig investeren in klimaatbestendige aanpassingen en samenwerking zoeken met gemeenten en andere partijen.

Samenwerking als sleutel

Een lichtpuntje is dat veel corporaties in dezelfde buurten actief zijn. In 272 buurten bleken meerdere corporaties actief te zijn in gebieden waar minstens twee klimaatproblemen tegelijk spelen. Dat biedt volgens DGBC juist kansen: samen maatregelen treffen betekent meer impact tegen lagere kosten.

Jan Kadijk (LinkedIn), één van de auteurs van het DGBC-rapport, benadrukt dat dit slechts het begin is:

“We hebben nu inzicht in de uitdagingen bij een derde van de corporatiewoningen, maar de hele opgave moet nog in beeld worden gebracht. Klimaateffecten zullen zich steeds sterker manifesteren — en niet overal op dezelfde manier. Dat kan de sociale ongelijkheid vergroten. Corporaties, overheden en marktpartijen moeten nú handelen om problemen voor te zijn.”

Voorkomen is beter dan genezen

Ook Aedes-voorzitter Liesbeth Spies ziet de urgentie:

“Het is glashelder dat we onze huizen en leefomgeving op de toekomst moeten voorbereiden. Eigenlijk moeten we alles tegelijk aanpakken, want voorkomen is beter dan genezen. Tegelijkertijd willen we ook nieuwe woningen bouwen om de woningnood op te lossen. Dat alles moet worden betaald uit de huurinkomsten van sociale huurders — en dat vraagt om scherpe keuzes.”

Volgens Spies ligt de sleutel in samenwerking: “Klimaatadaptatie is een gedeelde verantwoordelijkheid van corporaties, overheden, waterschappen, de financiële sector én bewoners. Alleen samen kunnen we een aanpak ontwikkelen waarin de energietransitie, biodiversiteit en klimaatadaptatie elkaar versterken.”

Praktische handvatten voor de sector

Het rapport biedt corporaties niet alleen inzicht, maar ook concrete stappen om klimaatrisico’s te beperken. DGBC formuleert vijf aanbevelingen:

1. Onderzoek de kwetsbaarheid van woningen, naast de blootstelling aan risico’s.
2. Brei het onderzoek uit naar alle corporatiewoningen in Nederland.
3. Investeer in efficiënte maatregelen, zoals vergroening van daken, gevels en wijken.
4. Communiceer helder met huurders over verantwoordelijkheden en mogelijke aanpassingen.
5. Werk samen binnen en buiten de corporatiesector voor grotere impact en lagere kosten.

Framework Climate Adaptive Buildings

De analyse is gebaseerd op het Framework Climate Adaptive Buildings (FCAB) Een methode die DGBC samen met veertig partners uit de bouw- en vastgoedsector ontwikkelde.

Het framework helpt organisaties om klimaatrisico’s systematisch in kaart te brengen en maatregelen te plannen. De methode wordt inmiddels breed toegepast in de sector.

DGBC heeft het afgelopen jaar 40 woningcorporaties getraind in het herkennen en aanpakken van klimaatrisico’s. De publicatie van vandaag is onderdeel van dat traject, dat mede tot stand kwam met steun van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VRO) en de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO).

Toekomstbestendige sociale woningbouw

De boodschap is helder: de gevolgen van klimaatverandering laten zich niet negeren. Als de sector nu geen actie onderneemt, betalen juist de meest kwetsbare huurders de prijs.

Met dit onderzoek ligt er voor het eerst een landelijke basis om de sociale woningvoorraad klimaatbestendig te maken. Een essentiële stap richting een rechtvaardige, duurzame leefomgeving waarin iedereen comfortabel en veilig kan wonen.

Lees verder over de gevolgen van klimaatverandering.