Circulair bouwen: is stikstof een probleem?

Circulair bouwen neemt niet alle problemen rondom stikstof weg. Stikstof uitstoot in de bouw is voor het grootste deel afkomstig van verbrandingsmotoren. Deze emissies hebben impact op het milieu. In dit artikel lees je wat de bouw er aan doet en welke oplossingen er zijn.

Gebouwen als circulaire grondstoffen

Tijdens het Circulair Ondernemen congres 2026 laat circulair bouwen specialist Mirjam Schmüll (LinkedIn) zien wat er mogelijk is. Het begint met het hergebruiken van gebouwen. Daarnaast is er een enorme hoeveelheid bouwmaterialen beschikbaar in bestaande gebouwen die toch gesloopt moeten worden.

Dit levert direct minder stikstof uitstoot op omdat er minder machines nodig zijn. Zonder sloop, geen sloopmachines en afvoertransport. Zonder aanvoer van nieuwe materialen geen maak- en transportmachines.

Mirjam: “Gebouwen, stenen, beton, hout en kunststof niet als afval beschouwen, maar als grondstoffen. Ik zou willen dat we over tien jaar onze eigen gebouwde omgeving als grondstoffenvoorraad gaan gebruiken.”

Circulair slopen lost veel op

Circulaire bouwmaterialen leveren dus veel stikstofvoordeel op. Een voorbeeld van hergebruik van bouwmaterialen is het bedrijf Rebrick. Omdat zij gevelstenen circulair slopen en leveren hebben ze voordeel van grote volumes. Daarom heeft hun aanpak impact op de stikstof emissie in de bouw.

Hun impact op de reductie van uitstoot startte met een voorraad van 400.000 circulaire gevelstenen. De voorraden zijn inmiddels gegroeid en verdeeld over 3 locaties in Nederland. Daarmee verminderen ze zowel de productie- als de transportuitstoot.

Hun doelstelling is 20 miljoen gebruikte gevelstenen afzetten, op een totale Nederlandse markt van ongeveer 350 miljoen stenen. Dat levert een enorme afname van stiksof en CO₂-uitstoot op omdat ze daarmee zowel vervoer als productie wegstrepen uit de bouwketen.

Waar zit het stikstof probleem voor bouwend Nederland precies?

De primaire bronnen van stikstofuitstoot in de bouw zijn verbrandingsmotoren, voor de aandrijving van vrijwel elke kraan, shovel of heftruck. Ook alle transportmiddelen die bouwplaatsen bevoorraden of ontruimen, produceren tijdens de verbranding van brandstof stikstofoxiden.

In de gebruiksfase van een gebouw, draagt aardgasgestookte verwarming ook bij aan de stikstofuitstoot, De meest kwetsbare Natura 2000-gebieden lijden hier onder. Een afname van de biodiversiteit is dan ook een onvermijdelijk gevolg.

Waarom bouw en infra wordt beïnvloed door stikstof

Het Programma Aanpak Stikstof (PAS) in 2015 regelde de balans tussen bouwprojecten en natuurbescherming. Het principe was dat er stikstofuitstoot geruild werd tegen natuurherstel. Er moesten maatregelen worden genomen als compensatie voor de stikstofuitstoot voor natuurherstel.

In 2019 stelde de Raad van State dat de PAS regeling in strijd was met het Europese natuurbeschermingsrecht. De effecten van stikstofuitstoot moesten vanaf nu vooraf worden vastgesteld voor elk bouwproject. Dit veroorzaakte de ‘stikstofcrisis’ die de vergunningverlening voor duizenden bouwprojecten stopte.

Deze crisis dwong de bouwsector tot reductie van stikstofemissies aan de bron. Het betekende een versnelde transitie naar emissiearme bouwmachines en materialen, het optimaliseren van logistiek, en een kritische blik op de locatie en omvang van projecten nabij natuurgebieden.

Hoe kun je zonder stikstof emissie bouwen?

Circulair bouwen betekent bouwen zonder uitstoot en met gebruik van hernieuwde materialen. Circulaire bouwmaterialen zijn tegenwoordig heel goed verkrijgbaar. Hoewel er nog uitdagingen zijn op het gebied van schaalbare volumes.

Emissieloos bouwen is de grootste uitdaging. Maar bij noodgedwongen veranderingen komen ook innovaties. Een mooi voorbeeld is een watersof aangedreven kraan. Zo’n kraan verbruikt ongeveer 3.000 kilowattuur per dag. Dat is teveel voor een accu die geladen wordt aan de laadpaal.

Daarom is gekozen voor groene waterstof. Tijdens het werk wekken brandstofcellen elektriciteit op waarmee de accupakketten worden gevoed. Daardoor hoeft de machine tussentijds niet te worden opgeladen. In september start de waterstofkraan bij het spoorwegproject Vught Verdiept. 

Emissieloos bouwmaterieel helpt de circulaire economie

De Subsidieregeling Schoon en Emissieloos Bouwmaterieel jaagt het gebruik van emissieloos materieel in de bouw aan. De aanvragen van 2025 leveren naar schatting tot 2032 1,2 miljoen kilogram minder stikstofoxiden op. Bouwbedrijven hebben steeds meer belangstelling voor subsidie voor zwaarder bouwmaterieel.

Deze ontwikkeling jaagt ook de maak industrie aan. Er is namelijk ook budget voor het emissieloos maken door ombouw van bestaande bouwmachines en voor innovatie in emissieloos bouwen.

Ana-Rosa Schröder (LinkedIn) is adviseur bij het innovatieprogramma bij RVO. “Dit sluit aan op de algemene trend: verduurzaming van zwaarder materieel en bijpassende laadoplossingen en het opschalen van goedkopere productie van de bouwmachines.”  

Circulair bouwen zonder stikstof probleem.

Bouwbedrijven laten zien dat het kan. Bouwen zonder dat stikstof een beperkende factor is. Circulair bouwen helpt daarbij enorm, maar ook het terugdringen van de machine uitstoot is cruciaal. Met een mix van de onderstaande maatregelen is er heel veel mogelijk.

• Hergebruik materialen: kies voor circulaire bouwmaterialen in plaats van nieuwe grondstoffen.
• Bouw biobased: hout en houtvezelisolatie zorgen voor een lagere uitstoot en kunnen CO2 opslaan.
• Gebruik emissieloos materieel: elektrische bouwmachines kunnen de NOx uitstoot sterk verminderen.
• Beperk transport: werk zoveel mogelijk met lokale materialen en slimme bouwlogistiek.
• Benut subsidies: financiële voordelen kunnen de kosten van emissiearme en circulaire keuzes opvangen.

Stikstofuitstoot dwingt de bouw en infra om anders te werken, maar biedt daarmee ook ruimte voor innovatie. Door materialen, machines en logistiek slimmer te kiezen beperken ze de uitstoot en worden er stappen gezetten richting een toekomstbestendige bouwsector.

Bekijk welke bouwbedrijven in onze Top 20 Duurzaamste bedrijven van Nederland staan.